İlk Adım: Aracı Hareket Ettirmeyin, Görevliye Bildirin

Motor arızası, hararet, lastik hasarı veya elektrik sistemi problemi yaşandığında önce dörtlüleri yakın ve araç hareket edebiliyorsa görevlinin gösterdiği emniyetli cebe alın. Araç yürümüyor, geçiş şeridini kapatıyor veya yakıt sızıntısı varsa kabin görevlisine, gümrük muhafaza personeline ya da saha işletmesine derhal haber verin. Yangın, yaralanma veya can güvenliği riski bulunuyorsa 112’yi arayın.

Görevliye haber vermeden aracı itmeyin, halatla başka araca bağlamayın ve bariyerler arasında yön değiştirmeyin. Giriş-çıkış yönü, kamera kayıtları, pasaport ve taşıt kontrol sırası nedeniyle birkaç metre dahi olsa izinsiz yer değiştirme yanlış anlaşılmaya veya işlemin yeniden kontrol edilmesine yol açabilir.

Araç Nerede Arızalandı?

Konum tespitinde yalnız telefonun harita pinine güvenmeyin. Kapının adı, giriş mi çıkış mı olduğu, peron veya şerit numarası, binek/TIR bölümü ve en yakın kabin bilgisi çekiciye aktarılmalıdır. Kapıkule gibi geniş sahalarda yanlış kapıya yönelen kurtarıcı önemli süre kaybedebilir.

Çekici Gümrüklü Sahaya Nasıl Girer?

Gümrüklü saha güvenlik ve denetim altındaki bir alandır. Dışarıdan gelecek çekici için kapının uygulamasına göre plaka, sürücü kimliği, firma bilgisi ve görevin amacı önceden bildirilebilir. Araç girişte kontrol edilir; çekici sürücüsü yalnız kendisine gösterilen güzergâhı ve çalışma alanını kullanır. Bazı sahalarda işletmenin yönlendirdiği veya girişine izin verilmiş yerel ekip kullanılabilir.

1. Arızayı saha görevlisine kaydettirin ve aracın güvenli alana alınmasını isteyin.
2. Dışarıdan çekici çağırmanıza izin verilip verilmediğini ve hangi kapıdan gireceğini sorun.
3. Çekicinin plakasını, sürücü adını ve firma telefonunu görevliye bildirin.
4. Aracın nereye götürülebileceğini yazılı veya tutanaklı biçimde netleştirin.
5. Yükleme öncesi aracın, varsa mührün ve mevcut hasarın fotoğrafını çekin.
6. Çıkış kapısında görevlinin kontrolü tamamlanmadan sahayı terk etmeyin.

Bu işlemler her kapıda aynı isimli bir form üzerinden yürümeyebilir. Saha işletmesi, yoğunluk, güvenlik seviyesi ve aracın gümrük statüsüne göre ek belge veya refakat isteyebilir. Bu nedenle “başka kapıda böyle yapmıştık” gerekçesiyle görevli talimatının dışına çıkılmamalıdır.

Hangi Belgeler Hazır Olmalı?

• Sürücünün kimliği veya pasaportu ve ehliyeti,
• Aracın tescil/ruhsat belgesi,
• Zorunlu sigorta ve varsa kasko/asistans poliçesi,
• Yabancı plakalı araç için girişte düzenlenen ya da elektronik sisteme kaydedilen taşıt bilgileri,
• Vekâleten veya şirket aracıyla gelindiyse kullanım/yetki belgesi,
• Ticari taşıtta taşıma ve transit belgeleri ile yük evrakı,
• Arıza tespit veya yol yardım kaydı, çekici plaka ve firma bilgileri,
• Gümrük ya da saha işletmesince düzenlenen sevk/teslim/tutanak belgesi.

Belge adı ve istenen içerik aracın geliş yönüne, plakasına, taşıdığı yüke ve uygulanan gümrük rejimine göre değişebilir. Eksik evrakı kendi varsayımınızla tamamlamak yerine işlemi yürüten gümrük biriminden liste isteyin.

Yabancı Plakalı Araç Çekilirken Neye Dikkat Edilir?

Türkiye’ye geçici olarak getirilen yabancı plakalı taşıt, arızalandığında gümrük statüsünü kaybetmez. Araç çekici üzerinde taşınsa bile sistemde taşıt sahibi, giriş kaydı ve ülkeden çıkış yükümlülüğü devam eder. Bu nedenle araç sahibinin bilgisi dışında bir servise bırakmak, aracı parçalamak, devretmek, terk etmek veya sahibinden bağımsız biçimde sınır dışına çıkarmaya çalışmak doğru değildir.

Aracın Türkiye’ye giriş yapmadan geri gönderilmesi, giriş yaptıktan sonra Türkiye içindeki servise alınması veya onarılamadığı için çekici üzerinde yurtdışına çıkarılması birbirinden farklı işlemlerdir. Şu soruları görevliye açıkça sorun:

• Taşıtın Türkiye’ye giriş işlemi tamamlandı mı?
• Çekici üzerindeki araç hangi kayıtla sahadan çıkacak?
• Araç sahibi çekiciyle birlikte bulunmak zorunda mı?
• Servise sevk için tutanak veya gümrük onayı gerekiyor mu?
• Araç onarılamazsa yeniden ihracı hangi gümrükten yapılacak?

TIR, Kamyon ve Mühürlü Yükte Süreç Neden Farklıdır?

Çekici başlığı taşıyan bir TIR arızalandığında yalnız motorlu araç değil, dorse ve içindeki eşya da gümrük gözetiminde olabilir. Transit beyannamesi, mühür, taşıma süresi ve sorumlu taşıyıcı nedeniyle dorseyi başka bir çekiciye bağlamak veya yükü başka araca aktarmak kendiliğinden yapılabilecek bir işlem değildir.

Ticari sürücü, taşıyıcı firmanın operasyon merkezine ve varsa gümrük müşavirine de bilgi vermelidir. Transit süresinin arıza nedeniyle aşılması ihtimali bulunuyorsa arızayı gösteren servis kaydı, olay tutanağı, fotoğraf ve çekici faturası saklanmalıdır.

Sınır Kapılarına Göre Gerçekçi Arıza Senaryoları

Kapıkule ve Hamzabeyli: Yolcu ve ağır taşıt trafiğinin aynı dönemde yoğunlaştığı günlerde arızalı araç kuyruk akışını etkileyebilir. Edirne yönünden gelecek çekicinin hangi giriş kapısını kullanacağı önceden teyit edilmelidir. TIR bölümündeki ağır araç arızasında binek otomobil çekicisi yeterli olmaz.

İpsala ve Pazarkule: Türkiye–Yunanistan geçişinde araç iki ülkenin kontrol noktaları arasındaysa önce hangi tarafın sahasında bulunduğu belirlenmelidir. Türkiye’den çağrılan çekicinin tampon bölgeyi izin almadan geçebileceği varsayılmamalıdır.

Sarp: Dar kıyı koridoru ve yoğun dönemlerdeki kuyruk nedeniyle Hopa yönünden gelen kurtarıcının manevrası planlanmalıdır. Araç kontrol peronundaysa saha görevlisinin gösterdiği güvenli noktaya alınmadan yükleme yapılmaz.

Gürbulak ve Habur: Uzun mesafe, ağır vasıta yoğunluğu ve sert iklim koşulları ekip seçimini etkiler. Doğubayazıt veya Silopi çevresinden yalnız “en yakın” aracı değil, aracın tonajına ve arıza türüne uygun kurtarıcıyı istemek gerekir.

Cilvegözü ve diğer ticari kapılar: Taşınan yük, geçiş rejimi ve güvenlik uygulamaları daha sıkı koordinasyon gerektirebilir. Tehlikeli madde, bozulabilir ürün veya mühürlü yük varsa bu bilgi ilk çağrıda açıkça paylaşılmalıdır.

Çekici Ücretini ve Sigortayı Kim Karşılar?

Gümrüklü saha çekici hizmeti için ülke genelinde her olaya uygulanan tek fiyat yoktur. Ücret; saha giriş/bekleme süresi, aracın binek veya ağır vasıta olması, vinç ihtiyacı, kapıdan servise mesafe, geçiş giderleri ve gece tarifesine göre değişebilir. Operasyon başlamadan önce aşağıdaki kalemleri yazılı isteyin:

• Saha içi kurtarma ve yükleme bedeli,
• Servise kadar kilometre ücreti,
• Bekleme, ağır kurtarma ve ikinci araç bedeli,
• Otoyol, köprü, park ve saha kaynaklı ücretler,
• KDV dahil toplam veya hesaplama yöntemi.

Kasko veya yol yardım paketi sınır kapısına çekici gönderebilir; fakat gümrüklü sahaya giriş, ağır kurtarma, yurtdışına taşıma ve uzun bekleme standart hizmet limitinin dışında kalabilir. Yabancı aracın “Yeşil Kart” sigortası ise esas olarak üçüncü kişilere verilen zararlarla ilgilidir; tek başına aracın arıza çekicisini karşıladığı varsayılmamalıdır. Poliçedeki asistans ve çekme teminatı ayrıca kontrol edilmelidir.

Çekiciye Verilecek 8 Bilgi

1. Sınır kapısının tam adı ve Türkiye giriş/çıkış yönü,
2. Gümrüklü sahanın içinde mi dışında mı olduğunuz,
3. Binek, minibüs, karavan, çekici başlığı, kamyon veya otobüs bilgisi,
4. Plaka ülkesi ve aracın yaklaşık ağırlığı,
5. Aracın yürüyüp yürümediği ve tekerlerin dönüp dönmediği,
6. Dorse, yük, mühür veya tehlikeli madde bulunup bulunmadığı,
7. Gümrük görevlisinin çekici girişine izin verip vermediği ve giriş noktası,
8. Aracın götürüleceği servis/otopark ve teslim izni.

Bu bilgiler verilmeden gönderilen çekici kapıda bekletilebilir, sahaya alınmayabilir veya tonaj açısından yetersiz kalabilir. Bekleme ücretinin kime ait olacağı konusunda tartışma yaşamamak için görevli onayını aldıktan sonra sipariş oluşturun.

Resmî Bilgiyi Nereden Alabilirsiniz?

Güncel mevzuat, gümrük idareleri ve hudut kapısı bilgileri için Ticaret Bakanlığı Gümrük İşlemleri sayfasını kullanın. Taşıtın statüsü, süre, çıkış veya teslim işlemi konusunda somut dosyanıza bakan gümrük idaresinden yazılı yönlendirme isteyin. Ticari yük işlemlerinde gerektiğinde yetkili bir gümrük müşavirinden destek alın; Bakanlığın Gümrük Rehberi de temsil ve işlem süreci hakkında bilgi verir.

Sık Sorulan Sorular