İlk karar: Araçta mı kalmalı, dışarı mı çıkmalısınız?

Bu sorunun herkese uyan tek cevabı yoktur. Aracınız tamamen yol dışında, korunaklı ve çevrede güvenlik riski bulunmayan bir alandaysa kapıları kilitleyerek içeride beklemek düşünülebilir. Ancak otoyol emniyet şeridinde veya hızla akan trafiğe yakın bir noktada duran araca arkadan çarpılma riski vardır. Güvenli şekilde ulaşılabiliyorsa yolcu tarafındaki kapıdan çıkıp bariyerin arkasında, araçtan ileride ve trafikten uzak bir noktada beklemek genellikle daha güvenlidir.

Şarampol, uçurum, yoğun kar, yabani hayvan, aşırı soğuk veya kişisel güvenlik riski varsa bariyer arkasına geçmek de güvenli olmayabilir. Çevreyi görmeden hareket etmeyin; 112 operatörünün ya da yol işletme biriminin talimatını izleyin.

1. Aracı görünür hâle getirip trafikten ayırın

Motor hâlâ çalışıyorsa ve araç hareket edebiliyorsa ani manevra yapmadan mümkün olan en sağdaki güvenli alana ilerleyin. Köprü, tünel, keskin viraj, tepe üstü, kavşak ağzı ve dar bankette durmaktan kaçının. Aracı tekrar çalıştırmak yangın, yakıt kaçağı veya motor hasarı riski yaratıyorsa zorlamayın.

• Dörtlü acil uyarı lambalarını hemen yakın.
• Gece aracın uygun konum ve park ışıklarını açık tutun.
• El frenini çekin; otomatik viteste P, manuel viteste uygun vitesi kullanın.
• Direksiyonu yolun durumuna göre aracın trafiğe kaymasını önleyecek biçimde bırakın.
• Reflektif yeleği araçtan çıkmadan önce giyin.

Karayolları Trafik Yönetmeliği, bozulan araç yeterince görünmüyorsa kırmızı yansıtıcı veya ışıklı uyarı cihazlarının diğer sürücülerce 150 metreden görülebilecek şekilde konulmasını düzenler. Dönemeç ve tepe üstü gibi yerlerde cihazın araçtan en az 30 metre uzakta ve yine 150 metreden görülebilir olması gerekir.

Fakat reflektör koymak için akan şeritte yürümeyin. Dar emniyet şeridi, yoğun trafik, tünel, keskin viraj veya görüşsüz tepe nedeniyle bunu güvenle yapamıyorsanız kendinizi riske atmayın; korunaklı alana geçip 112’ye aracın tehlikeli konumda kaldığını bildirin.

2. Herkesi trafik tarafının tersinden çıkarın

Çocukları, yaşlıları ve yolcuları kontrolsüz biçimde araçtan indirmeyin. Önce hangi kapının akan trafikten uzak olduğunu belirleyin. Genellikle sağ bankette duran bir araçta sağ kapılar daha güvenlidir; ancak şarampol veya engel varsa durum değişebilir.

1. Emniyet kemerlerini kontrollü şekilde çözün.
2. Yelek varsa önce yetişkin giyip çevreyi kontrol etsin.
3. Yolcuları tek tek trafik tarafının tersindeki kapıdan çıkarın.
4. Bariyer varsa üzerinden atlamak yerine güvenli açıklıktan geçin.
5. Araçtan birkaç metre geride değil, mümkünse trafikten uzakta ve aracın ilerisine doğru bekleyin.

Aracın önünde veya arkasında, banket çizgisi üzerinde kümelenmeyin. Çarpılan bir araç ileri ya da yana savrulabilir. Evcil hayvanı tasmasız indirmeyin; gece paniğiyle yola kaçabilir.

3. Konumunuzu üç bilgiyle kesinleştirin

“Ankara yolundayım” çekicinin sizi bulması için yeterli değildir. Aynı yolun karşı yönündeki ekip kilometrelerce dönüş yapmak zorunda kalabilir. Şu üç bilgiyi birlikte gönderin:

• Yol: Otoyolun veya devlet yolunun adı/numarası,
• Yön: Gittiğiniz şehir ya da istikamet,
• Referans: Kilometre levhası, çıkış numarası, tesis, tünel veya viyadük adı.

“Ankara–Niğde Otoyolu’nda Ankara yönündeyim. En son [çıkış/tesis] noktasını geçtim. Araç sağ bankette; canlı konum bağlantısını gönderiyorum. Araç [marka-model], arıza [kısa belirti].”

Harita iğnesinin karşı şeride düşmediğini kontrol edin. Telefonunuzun konum hizmetini açın, canlı konumu yalnızca güvendiğiniz kişiyle ve doğruladığınız hizmet sağlayıcıyla paylaşın. Sosyal medyada herkese açık konum yayımlamayın.

Türkiye’de bazı yollar neden özellikle zor bulunur?

4. Telefonu ve enerjiyi doğru yönetin

Gece beklerken telefon yalnızca iletişim aracı değil; konum, ışık ve kayıt cihazıdır. Şarjı gereksiz uygulamalarla tüketmeyin.

• Ekran parlaklığını düşürün ve güç tasarrufunu açın.
• Çekici, 112 ve bir yakınınız dışındaki görüşmeleri azaltın.
• Konum ekranının görüntüsünü ve yol tarifini kaydedin.
• Bir yakınınıza plakanızı, konumunuzu ve çekicinin tahmini geliş saatini gönderin.
• Telefon çekmiyorsa kısa mesaj deneyin; yüksek ve güvenli bir noktaya ulaşmak için trafiğe çıkmayın.

Soğukta motoru çalıştıracaksanız egzoz çıkışının kar, çamur veya başka bir engelle kapalı olmadığını kontrol edin. Kapalı garajda veya havalandırmasız alanda motor çalıştırmayın. Yakıt kokusu, duman veya elektrik yanığı kokusu varsa araca yaklaşmayın ve 112’ye bildirin.

5. Gelen çekiciyi aracı teslim etmeden doğrulayın

Gece, özellikle ıssız bir noktada ilk gelen araca anahtarı vermeyin. Aradığınız merkezden şu bilgileri mesajla isteyin:

• Çekicinin plakası,
• Sürücünün adı ve telefon numarası,
• Tahmini varış süresi,
• Aracın götürüleceği açık adres,
• KDV ve geçişler dâhil toplam ücret veya hesap yöntemi.

Gelen aracın plakası uyuşmuyorsa merkezle yeniden görüşün. Çekici “beni polis gönderdi”, “bu yolun tek yetkilisi benim” veya “hemen yüklemezsek ceza gelir” diyorsa doğrulamadan kabul etmeyin. Trafik güvenliği nedeniyle resmî bir yönlendirme varsa görevli birimden teyit alın.

Cekici.app üzerinden talep oluştururken canlı konumunuzu, yol yönünü, araç tipini ve arızayı belirtin. Size gönderilen sürücü ve araç bilgisini gelen çekiciyle eşleştirin.

Hangi durumda çekiciyi değil 112’yi aramalısınız?

• Araç aktif şeritte veya tehlikeli virajda kaldıysa,
• Kaza, yaralanma veya sağlık sorunu varsa,
• Yangın, duman, yakıt/LPG sızıntısı ya da kimyasal koku varsa,
• Çevrede tehdit oluşturan kişi veya araç bulunuyorsa,
• Telefon çekmiyor ve güvenli konuma ulaşamıyorsanız,
• Olumsuz hava koşulları nedeniyle hayati risk başladıysa.

112’yi ararken önce yol ve yönü, ardından tehlikenin türünü söyleyin. “Çekici lazım” demek yerine “araç aktif şeritte kaldı, arkadan çarpma riski var” gibi somut durumu anlatın.

Çekiciyi beklerken yapmamanız gerekenler

• Aracın yol tarafında lastik değiştirmeye veya tamire çalışmayın.
• Telefon feneriyle akan şeritte yürümeyin.
• Aracın önünde, arkasında veya iki araç arasında beklemeyin.
• Tanımadığınız kişilere gideceğiniz adresi ve kişisel bilgilerinizi vermeyin.
• Alkol aldıysanız “biraz ileride güvenli yer var” diyerek aracı sürmeyin.
• Elektrikli araçta turuncu yüksek voltaj kablolarına veya hasarlı batarya bölümüne dokunmayın.

Gece yolculuğu öncesi küçük güvenlik çantası

Bagajın en altına değil, kolay erişilecek yere şu malzemeleri koyun:

• Her yolcu için reflektif yelek,
• Çalışır durumda iki reflektör,
• Dolu powerbank ve şarj kablosu,
• El feneri ve yedek pil,
• İlk yardım çantası, battaniye ve su,
• Kâğıda yazılmış acil iletişim ve poliçe numarası.

Sonuç: Önce görünür olun, sonra trafikten uzaklaşın

Gece arızasında en tehlikeli dakikalar çekicinin gelmesini beklediğiniz süre değil, aracın durduğu ilk dakikalardır. Aracı güvenli alana alın, görünürlüğü sağlayın, yolcuları kontrollü biçimde trafikten uzaklaştırın, konumu yön bilgisiyle paylaşın ve gelecek çekiciyi plakasından doğrulayın.

Reflektör koymak veya bagajdan eşya almak için bile kendinizi akan trafiğe maruz bırakmayın. Yol güvenliği konusunda tereddüdünüz varsa 112’nin yönlendirmesi, aracın kurtarılmasından önce gelir.