K belgesi nedir?

K türü yetki belgeleri, yurt içinde eşya taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapan gerçek ve tüzel kişiler için Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında düzenlenir. Belge, yalnız sürücüye veya yalnız araca değil, taşımacılık faaliyetini yapan işletmeye verilir. İşletmenin kullandığı uygun araçlar yetki belgesine eklenir ve her araç için taşıt kartı düzenlenir.

Belge adındaki “K1” ifadesi nedeniyle tüm çekicilere düz K1 alınması gerektiği düşünülebilir. Oysa araç tescil belgesindeki cins ve kullanım amacı belirleyicidir. Özel amaçlı oto kurtarıcı için K1Ö; normal kamyon, kamyonet veya çoklu araç taşıyıcı için farklı belge değerlendirmesi yapılabilir.

K1Ö belgesi nedir?

K1Ö, özel amaçlı olarak kayıt ve tescil edilmiş taşıtlarla yurt içinde ticari taşıma yapacak gerçek veya tüzel vergi mükelleflerine verilen K türü yetki belgesidir. Oto kurtarıcı, çekici ve benzeri özel amaçlı araçlar bu grupta değerlendirilebilir.

K1Ö’ye eklenecek aracın ruhsatında özel amaçlı taşıt niteliğinin doğru biçimde yazılmış olması gerekir. “Kamyonet”, “kamyon” veya yalnız “yük nakli” yazan bir araç, üzerinde platform bulunmasına rağmen sistemde özel amaçlı kurtarıcı olarak kabul edilmeyebilir.

Çekici firması kurma adımları

1. Faaliyet modelini belirleyin: Şehir içi arıza-kaza çekiciliği, otoyol kurtarma, kapalı otopark, ağır vasıta, şehirlerarası araç taşıma veya yol yardım hizmetlerinden hangilerini sunacağınızı belirleyin.
2. Şahıs işletmesi veya şirket kurun: Vergi kaydı, faaliyet kodu, adres, unvan ve fatura altyapısı mali müşavirle oluşturulmalıdır.
3. Meslek/oda kaydını tamamlayın: İşletmenin yapısına göre esnaf ve sanatkâr sicili ile ilgili oda veya ticaret sicili/ticaret odası kaydı gerekir.
4. Uygun işyeri belirleyin: Ofis, araç park alanı, bakım noktası veya garajın imar, çevre, yangın ve belediye şartlarına uygunluğu kontrol edilmelidir.
5. Doğru tescilli aracı alın: Aracın teknik kapasitesi, platform ölçüsü ve ruhsattaki “özel amaçlı oto kurtarıcı” kaydı doğrulanmalıdır.
6. K1Ö başvurusunu yapın: İşletme belgeleri, araç kaydı ve güncel yönetmelik şartlarıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yetkili birimine veya yetkilendirilmiş odaya başvurun.
7. Taşıt kartını çıkarın: Yetki belgesine kaydedilmeyen ve taşıt kartı bulunmayan araçla belge kapsamında ticari taşıma yapılmamalıdır.
8. Sürücü evraklarını tamamlayın: Uygun sınıf ehliyet, SRC, psikoteknik ve gerekiyorsa sayısal takograf sürücü kartı kontrol edilmelidir.
9. İşyeri ruhsatını alın: Belediyenin istediği işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile yerel izinleri tamamlayın.
10. Sigorta ve sözleşmeleri hazırlayın: Zorunlu trafik sigortasına ek olarak taşınan araç risklerini karşılayacak ticari poliçeler ve teslim tutanakları oluşturun.

Başvuruda hangi evraklar istenir?

Kesin liste başvuranın gerçek kişi veya şirket olmasına, araç tipine ve güncel mevzuata göre değişebilir. Genel olarak şu bilgi ve belgeler hazırlanır:

• Yetki belgesi başvuru formu,
• T.C. kimlik veya şirket yetkilisi bilgileri,
• Vergi mükellefiyeti ve faaliyet bilgileri,
• Ticaret sicili ya da esnaf sicil/oda kayıtları,
• Şirketlerde temsil ve imza yetkisini gösteren belgeler,
• Merkez işyeri adresini gösteren kayıtlar,
• Özmal oto kurtarıcı ruhsatı ve geçerli muayene bilgisi,
• Başvuru ücretinin ödendiğini gösteren kayıt,
• Yönetmelikte aranan mesleki saygınlık ve özel şartlara ilişkin beyan/belgeler.

Belge ücretleri, indirimler, yenileme oranları ve taşıt kartı bedelleri her yıl değişebilir. İnternette eski yıllara ait görülen rakamlarla bütçe kurmayın; başvuru günündeki Bakanlık/oda tahakkukunu esas alın.

Çekici aracında aranan şartlar

İkinci el bir kamyonetin kasasına platform taktırmak, işlem tamamlanmadan yasal oto kurtarıcı oluşturmaz. Üstyapı değişikliği yetkili proje ve uygunluk sürecinden geçirilmeli, muayene yapılmalı ve yeni araç cinsi tescil belgesine işlenmelidir.

Aracın kapasitesinden ağır taşıt yüklemek yalnız ceza riski değil; fren mesafesi, şasi, lastik ve hidrolik sistem açısından ciddi kaza riski doğurur. “Platforma sığıyor” olması yasal kapasiteye uygun olduğu anlamına gelmez.

Sürücü için gerekli belgeler

İşletmenin K1Ö belgesi bulunması sürücünün kişisel yeterlilik şartlarını ortadan kaldırmaz. Çekicinin tescil sınıfı, azami ağırlığı ve yapılan taşımanın niteliğine göre şu belgeler kontrol edilmelidir:

• Uygun sınıf sürücü belgesi: Aracın sınıf ve ağırlığına göre B, C1, C veya römork varsa ilgili birleşik sınıf gerekebilir.
• SRC4: Yurt içi eşya-kargo taşımacılığında kullanılan mesleki yeterlilik belgesidir. Uluslararası faaliyet planlanıyorsa farklı SRC türü gündeme gelir.
• Psikoteknik değerlendirme: Ticari araç sürücülüğünde ilgili süre ve yenileme koşullarıyla aranır.
• Sağlık ve yaş şartları: Sürücü belgesi ile ticari sürücülük mevzuatındaki güncel koşullar sağlanmalıdır.
• Sayısal takograf sürücü kartı: Araç ve faaliyetin takograf kapsamına girmesi halinde gerekir.

İşletme yöneticisi bakımından ODY/ÜDY türü mesleki yeterlilik yükümlülüğü; yetki belgesi, işletmenin gerçek/tüzel kişi olması, filo ve güncel istisnalara göre ayrıca kontrol edilmelidir. Küçük tek araçlı işletme olduğunuzu varsayarak muafiyet kabul etmeyin.

Belediye ruhsatı ve yerel izinler

K1Ö belgesi ulusal karayolu taşımacılığı yetkisidir; işyeri açma ruhsatının veya yerel çalışma izninin yerine geçmez. Ofis, garaj, bakım alanı ve araç bekleme yeriniz için belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekebilir. Gürültü, atık yağ, yıkama, bakım ve açık alanda araç depolama yapılıyorsa ek çevre ve imar şartları doğabilir.

İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde UKOME kararları; belirli bölgelerde araç çekme, otopark, ihale, güzergâh veya kamu adına görev alma şartlarını etkileyebilir. K1Ö sahibi olmak sizi otomatik olarak polis çekicisi, belediye anlaşmalı çekici veya yediemin işletmecisi yapmaz. Bunlar ayrı yetkilendirme, sözleşme ya da ihale sürecidir.

Hangi sigortalar düşünülmeli?

• Zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası,
• çekici aracın kendi hasarı için ticari kasko,
• taşınan müşteri aracına verilebilecek zararlar için uygun taşıyıcı/mesleki sorumluluk teminatı,
• işveren ve çalışan sorumlulukları,
• işyeri, yangın, hırsızlık ve ekipman teminatları.

Poliçenin adından çok özel şartı önemlidir. Taşınan otomobilin yükleme, taşıma ve indirme sırasındaki hasarının; elektrikli, lüks veya ağır araçların; vinçli kurtarma ve üçüncü kişi zararlarının kapsanıp kapsanmadığını yazılı teyit edin.

Fatura, sözleşme ve KVKK düzeni

Kurumsal çekici işletmesi her görevde müşteri adı, telefon, plaka, başlangıç/teslim konumu, fiyat, ek ücretler ve araç hasar durumunu kayıt altına almalıdır. Fatura veya fiş kesilmeli; fiyatın KDV, otoyol, köprü, gece, bekleme ve özel ekipman dahil olup olmadığı önceden açıklanmalıdır.

Konum, telefon, plaka ve kimlik bilgileri kişisel veri niteliğindedir. Bu veriler amaçla sınırlı işlenmeli, çalışan ve alt yüklenicilerin erişimi kontrol edilmeli, müşteri aydınlatma metni hazırlanmalı ve görev sona erdikten sonra mevzuata uygun saklama/silme politikası uygulanmalıdır.

Çekici firması kurmanın maliyeti

Tek bir “çekici firması açma fiyatı” yoktur. En büyük gider genellikle aracın kendisidir; ancak yalnız araç fiyatına bakmak eksik bütçe oluşturur.

Belge ücretleri ve araç fiyatları değiştiği için sermaye planını üç parçaya ayırın: başlangıç yatırımı, en az birkaç aylık işletme sermayesi ve beklenmeyen ağır bakım rezervi. Hidrolik arıza veya lastik değişimi işletmeyi günlerce durdurabilir.

Yeni çekici esnafının yaptığı 7 hata

1. Ruhsat cinsini kontrol etmeden çekici satın almak,
2. K2 belgesinin müşteriye taşıma yetkisi verdiğini sanmak,
3. Aracı yetki belgesine ekletmeden ve taşıt kartı almadan işe çıkmak,
4. SRC ile uygun ehliyet sınıfını birbirinin yerine görmek,
5. Taşınan araç hasarını kapsayan poliçeyi kontrol etmemek,
6. Fiyatı yazılı onaylatmadan otoyol, gece ve bekleme farkı istemek,
7. Kapasite üstü SUV, minibüs veya elektrikli araç yüklemek.

Sık sorulan sorular

Oto çekici için hangi K belgesi gerekir?

Ruhsatta “Özel Amaçlı Taşıt – Oto Kurtarıcı” yazan araçlarda genellikle K1Ö gerekir. Normal kamyon, kamyonet veya araç taşıyıcının belge türü tescil şekline göre değişebilir.

K1 ile K1Ö arasındaki fark nedir?

K1 genel ticari eşya taşımacılığına, K1Ö ise yalnız özel amaçlı tescil edilmiş taşıtlarla yapılan ticari taşımaya yöneliktir. Oto kurtarıcı, özel amaçlı tescili nedeniyle K1Ö kapsamında değerlendirilir.

K2 belgesiyle ücretli çekicilik yapılır mı?

Hayır. K2, işletmenin kendi esas faaliyet konusu ile ilgili eşyayı ticari taşımacılık yapmadan taşıması içindir. Başkasının aracını ücret karşılığında taşımaya uygun belge değildir.

Tek araçla çekici firması kurulabilir mi?

K1Ö’de özel amaçlı oto kurtarıcılar için tonaj bakımından asgari kapasite şartı aranmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte tek aracın tescil, özmal ve diğer güncel başvuru şartlarını sağlaması gerekir.

Çekici şoföründe SRC belgesi gerekir mi?

Ticari yurt içi eşya taşımacılığında sürücünün genellikle SRC4 ve geçerli psikoteknik belgesine sahip olması gerekir. Uygun ehliyet sınıfı ayrıca aranır.

K belgesi alınca belediyeden ruhsat gerekmez mi?

K belgesi işyeri açma ve çalışma ruhsatının yerine geçmez. Ofis, garaj ve park alanı için belediye ile imar, yangın ve çevre şartları ayrıca tamamlanmalıdır.

K1Ö belgesi polis çekicisi olma hakkı verir mi?

Hayır. Kamu adına araç çekmek, yediemin otoparkına çalışmak veya belirli bölgelerde görev almak için ayrıca ihale, sözleşme, UKOME ya da ilgili kurum yetkilendirmesi gerekebilir.

Resmî kaynaklar

• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Eşya Taşımacılığı Yetki Belgesi Türleri
• Mevzuat Bilgi Sistemi – Karayolu Taşıma Yönetmeliği
• e-Devlet – Taşıt Belgesi Sorgulama
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belge türü, ücret, kapasite, mesleki yeterlilik ve başvuru şartları araç ruhsatına, işletme yapısına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Yatırım yapmadan önce yetkili Ulaştırma Bölge Müdürlüğünden veya yetkilendirilmiş odadan yazılı teyit alın.